​Бүхэдэлхэйн ёохор - Буряадай ниислэлдэ

Буряад арадай Сагаалганай баяр Улаан-Үдэдэ мүнөө жэлдэ үндэр хэмжээн­дэ үнгэргэгдэхөөр хараалагданхай. Сагаан һарын һайндэр хоёр долоон хоно­гой туршада үргэлжэлдэг гэжэ мэдээжэ, гэбэ­шье ехэнхи хэмжээ ябуулганууд шэнын нэгэн­дэ үнгэрхэ юм. Һүүлэй гурбан жэлэй туршада гол нааданууд Рылеевэй гудамжаар оршодог Соёлой болон тамирай түбтэ эмхидхэгдэдэг бо­лонхой. Эндэ үглөөнэй 11 сагһаа үдэшын 17 саг болотор зохёохы бүлгэмүүдэй тоглолтонууд, арадай урлалай болон буряад хэлэн дээрэ хэблэгдэһэн номуудай үзэсхэлэнгүүд олоной һонорто дурадхагдаха юм.

- Энэ үдэр түбэй бүхы талмайнууд хэрэглэгдэхэ. Гүрэнэй грантын дэмжэлтэдэ хүртэһэн ниитын эмхинүүд өөһэдынгөө түсэлнүүдтэй танилсуулха, ша­гай нааданай мастер-класс үнгэргэгдэхэ, һэеы гэртэ музей түхеэрэгдэхэ. Һүүлэй үедэ хүн зоной угайнгаа һарбаалжанда ехэ анхаралаа табидаг болоһониинь һайшаалтай. Тиимэһээ “Түрэл зон” гэһэн угай бэшэг бүридхэн бэшэлгын түсэлтэй танилсуулга эмхидхэгдэ­хэ, - гэжэ соёлой сайд Тимур Цыбиков мэдээсээ.

“Үльгэр” хүүхэлдэйн театр зүжэглэмэл наада дэлгэхэ, “Алтанхан мүшэд” гэһэн хүүгэдтэ зорюулагдаһан дуунай согсолборитой танилсал­га болохо. Мүн үшөө хэдэ-хэдэн һонин хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэхөөр түсэблэгдэнэ. Энэл үдэр 12 сагһаа “Шэдитэ Сагаалган” гэһэн хүүгэдэй тоглолто-наадан үнгэргэгдэхэ.

Энээнһээ гадуур Улаан Үдын Соведүүдэй талмай дээрэ “Буузын баяр”, “Бууза –квест”, шагай наадан бо­лон бусад хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэхэ байна. Сагаан һарын һайндэрые угтуулан, гол талмай дээрэ мяха буйлуулжа бэлдэһэн үндэһэн эдеэ хоол хэдэн үдэр хямдаар наймаанда табигдахаар хараалагдана. Элдэб янзын сагаан эдеэнэй зүйлнүүд түбэй дэлгүүртэ баһал дурадхагдаха юм.

Шэнын 1-эй үдэрэй 17 сагһаа ёохор наадан заншалта ёһоороо үнгэргэгдэхэ ёһотой. Бүхы дэлхэйгээр дэлгэрһэн энэ хэмжээ ябуулга манай “Буряад үнэн” Хэблэлэй бай­шан үүсхэһэн юм гээд һануулая. Жэл бүри шэнэ һонин зүйлнүүдээр энэ наадан шэмэглэгдэдэг заншалтай. Энэ жэлдэ Байгал далайн мүльһэн дээрэ нютагаархиднай ёохор наада хатарха хүсэлтэй байна. Байгша он Байгаали хамгаалгын жэл гэжэ соносхогдонхой һэн тула энэ хэм­жээ ябуулгашье тэрээндэ дашарамдуулагдана.

Заншалта ёһоороо Линховоиной нэрэмжэ­тэ үйлсэдэ ёохор эхилхэ. Нэгэ доро дэлхэйн бүхы буряадууд болон бусадшье арадууд ёохор наада хатарха байна. Уридшалан эльгээгдэһэн мэдээ­гээр, Бүхэдэлхэйн ёохорто Ородой Холбооной Уласай бүхы шахуу хотонуудай болон 15 хари гүрэнүүдэй түлөөлэгшэд хабаадахаар зэһэнхэй. Урид хабаадаһан можо нютагуудһаа гадна, Татарстан болон Алтайн хи­заар энэ жэлдэ ёохор хатарагшадай тоодо нэмэхэ юм.

- Ёохор нааданда бүмбэрсэг дэлхэйн элдэб орон ню­тагуудта ажаһуудаг нютагаархиднай хабаададаг. Ёохор гээшэ буряад арадай заншалта наадан гээшэ, - гэжэ ёохор наада эгээл түрүүн үүсхэжэ эмхидхэгшэдэй нэ­гэн, “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшанай захиралай ор­логшо Александр Махачкеев мэдээсэбэ.

Бүхэдэлхэйн ёохор нааданда хабаадагшад амаршал­гануудые эльгээдэг, түрэл нютагһаа холо Сагаан һарын һайндэрые хайшан гээд угтадаг тухайгаа хөөрэжэ үгэдэг юм.

Ёохор нааданда ондоо үндэһэ яһанай Сагаан үбгэд ерэдэг заншалтай болонхой. Мүнөө жэл Великий Устюг хотоһоо Жабар үбгэн ерэхэ юм.

Сагаан һарын һайндэрэй урда тээ ород арадай “Мас­леница” гэһэн заншалта һайндэр тэмдэглэгдэжэ бай­на, гол үдэрынь- февралиин 26-да- ехэ найр наадан эм­хидхэгдэхэ юм.